Pamięć

Pamięć utrzymuje różnicę pomiędzy tym, co minęło, a tym, co nadal może zmienić następny przebieg. Ślad nie jest powtórzeniem zdarzenia. Zostaje rozłożony w podatności, oporze i tempie odpowiedzi. Dlatego podobny impuls nie wywołuje identycznego skutku, a odmienny może uruchomić zbliżoną konfigurację. Trwałość śladu nie wymaga trwałości jego pierwotnej postaci.

Dystrybucja semantyczna przemieszcza pozostałości między sąsiednimi rozkładami. Część napięć wygasa, inne przyjmują rolę warunków początkowych, choć nie zostały ponownie wywołane. Tak powstaje obecność pośrednia: przeszłość nie wraca, lecz zmienia dostępność przyszłych stanów. Zanik szczegółu może zwiększać trwałość relacji, która wcześniej była od niego zależna.

Poszczególne ślady nie tracą intensywności w jednym rytmie. Słabe, wielokrotnie podtrzymywane pobudzenie może pozostać dłużej niż pojedyncza silna zmiana. O trwałości rozstrzyga nie tylko natężenie, lecz także rozmieszczenie skutków. Ślad rozproszony nie ma jednego punktu zaniku, dlatego jego nieobecność w danym miejscu nie oznacza wyczerpania całej pozostałości.

Progi ponownej aktywacji zależą od tego nierównego wygasania. To, co było łatwo dostępne, może stać się oporne, a odległa możliwość nagle odzyskać podatność. Nieciągłość odpowiedzi nie przerywa przy tym historii zmian. Historia pozostaje obecna jako różnica między kosztem odtworzenia a kosztem rozpoczęcia innego przebiegu.

Warunkowanie pamięci zachodzi także wtedy, gdy nie pojawia się żadne nowe pobudzenie. Samo trwanie zmienia relacje między śladami. Jedne przestają się wzmacniać, inne stają się wzajemnie dostępne po zaniku wcześniejszego oporu. Bezczynność nie jest więc stanem pozbawionym następstw. Pozostawia odmienny rozkład gotowości, choć nie dostarcza osobnego zdarzenia, któremu można byłoby go przypisać.